Veldonderzoek: Matteo Bettini
Ik wist zeker dat ik het hier zou vinden, of in ieder geval daar.
In plaats daarvan bleek het slechts een tekening, zichtbaar in flarden en groter dan de aarde zelf.
“Pijpleidingen [...] maakten het transport sneller, goedkoper en volledig ongevoelig voor lokale verstoringen: geen helling, modder of sneeuw kon de beweging van materie nog tegenhouden. De locatie werd geneutraliseerd en afgevlakt tot enkel aankomst en vertrek; het menselijk lichaam dat de materie ooit droeg, zou nooit meer moe worden.”
Voor de tentoonstelling shadow circuits ontwikkelde MaMA in samenwerking met programmamaker Ruby Reding een field reserach publicatie. Hierin worden diverse achtergrondverhalen, onderzoeksmethodes en anekdotes bijeengebracht die dieper ingaan op het werk dat te zien is tijdens de expositie. Field research (oftewel: veldwerk) in creatieve zin is nauw verbonden met een geografische ligging en beslaat een breed scala aan manieren van waarnemen en interpeteren, zoals het schrijven van gedichten, het maken van foto’s en het opnemen van geluid met een recorder.
De publicatie is te koop in onze showroom en bevat bijdragen van alle kunstenaars van shadow circuits: Matteo Bettini, Amauta García and David Camargo, Kyra Nijskens, Nabila Ernada en Á. Birna Björnsdóttir.
Ik wist zeker dat ik het hier zou vinden, of in ieder geval daar.
In plaats daarvan bleek het slechts een tekening, zichtbaar in flarden en groter dan de aarde zelf.
Een paar jaar geleden ging ik op reis na een lang en zwaar afstudeerproject. Ik sleepte mijn lichaam wekenlang langs een aardgasleiding die nauwelijks waarneembaar in het landschap lag. Dit pad strekt zich even ver uit als de afstand tussen mijn geboorteland en het land waar ik nu woon. Onderweg volgde ik een eindeloze reeks in de grond geslagen palen, resten achtergelaten door kaartenmakers, zodat ze later konden terugvinden wat ze op papier verborgen hadden.
Gas verplaatst zich, net als veel andere materie, ondergronds en door pijpleidingen om obstakels en onverwachte gebeurtenissen tot een minimum te beperken. Pijpleidingen verbeterden onzekere transportroutes die dagelijks afhankelijk waren van het weer en de staat van de wegen; ze maakten het transport sneller, goedkoper en volledig ongevoelig voor lokale verstoringen: geen helling, modder of sneeuw kon de beweging van materie nog tegenhouden. De locatie werd geneutraliseerd en afgevlakt tot enkel aankomst en vertrek; het menselijk lichaam dat de materie ooit droeg, zou nooit meer moe worden.
Dit nieuwe idee, waarbij arbeiders en hun vrachtwagens van het proces werden uitgesloten, zette hen aanvankelijk aan tot protest. Dit dwong het bedrijf de leidingen ondergronds te begraven om sabotage te voorkomen. Zo werd de beweging van de materie uiteindelijk aan het zicht onttrokken.
Ondergrondse pijpleidingen radicaliseerden een al bestaande transformatie die met de trein was ingezet. Leidingen vervoeren geen mensen meer, enkel nog dingen, zonder dat er een lichaam aan te pas komt. Pijpleidingen, die van nature neigen naar de kortst mogelijke weg, creëren een afgesloten, wrijvingsloze wereld. In dit systeem wordt wrijving als defect beschouwd, omdat het tijd kost.
Vandaag de dag ligt op slechts enkele meters onder de grond een dicht netwerk van buizen van verschillende afmetingen en capaciteiten begraven. De overblijfselen aan de oppervlakte worden gemarkeerd door simpele stokken. Als bij een speurtocht zijn deze stokken bedoeld om de leidingen traceerbaar te maken, en te voorkomen dat ze volledig verloren raken. Hun aanwezigheid is echter technisch en ambigu; de bordjes en nummers zijn onleesbaar, waardoor ze voor de meeste voorbijgaande blikken onzichtbaar zijn. De palen wijzen op iets, maar hopen toch ongezien te blijven.
“Hun aanwezigheid is echter technisch en ambigu; de bordjes en nummers zijn onleesbaar, waardoor ze voor de meeste voorbijgaande blikken onzichtbaar zijn. De palen wijzen op iets, maar hopen toch ongezien te blijven.”
Deze transportroutes, voortgekomen uit kaarten in plaats van uit de grond zelf, snijden vaak in rechte lijnen en zonder aarzeling dwars door volledige bergen, gletsjers, meren, rivieren en menselijke constructies heen. Voor het lichaam is het soms fysiek onmogelijk om hun tempo en richting te volgen. Wat de pijpleiding bovengronds achterlaat, zijn louter punten, codes en coördinaten. De palen zijn de tastbare overblijfselen van de kaart die de blauwdruk is van de industrie die onze aardolie transporteert, opslaat en omzet.
Matteo Bettini is een ontwerper en beeldend kunstenaar die onderzoekt hoe data en informatie onze waarneming van ruimte, grenzen en sociale systemen beïnvloedt. Hij bestudeert hoe gegevens worden verzameld, weergegeven en geïnterpreteerd, en legt daarbij de narratieven, dubbelzinnigheden en machtsstructuren bloot die achter visuele vormen schuilgaan. Vanuit zijn thuisbasis Rotterdam gebruikt hij informatieontwerp als een manier om dat wat we denken te weten, te versimpelen, te compliceren, en af en toe doelbewust te verwarren.
shadow circuits is een tentoonstelling die onzichtbare en ondergronds mondiale infrastructuren naar de oppervlakte brengt door licht te schijnen dat wat zich niet laat controleren door geoptimaliseerde handelsstromen: zoals onzichtbaar gemaakte arbeiders die bijdragen aan de productie op palmolieplantages, verborgen gasinfrastructuren en invasie soorten die met schepen meereizen. De tentoonstelling maakt ons bewust van onze afhankelijkheid van deze stromen enerzijds, en wijst ons op het vitale leven dat ondanks de dwingende krachten van winstoptimalisatie, blijft aanhouden.
